- Η θεωρία της Γνωστικής Ασυμφωνίας (Cognitive Dissonance) του Leon Festinger (1957) υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι επιδιώκουν τη συνέπεια στις πεποιθήσεις και συμπεριφορές τους. Όταν εμφανίζονται αντικρουόμενες γνώσεις ή πράξεις, δημιουργείται δυσάρεστη ψυχολογική ένταση (ασυμφωνία), ωθώντας το άτομο να αλλάξει στάσεις ή να δικαιολογήσει ενέργειες για να αποκαταστήσει την ισορροπία. Η θεωρία αυτή θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος της Κοινωνικής Ψυχολογίας, εξηγώντας πώς δικαιολογούμε λανθασμένες αποφάσεις, πώς αλλάζουμε γνώμες και πώς λειτουργεί η αυτοπαραπλάνηση.
Ο άνθρωπος έχει μια έμφυτη ανάγκη για γνωστική συνέπεια. Όταν υπάρχει ασυμφωνία (π.χ. «καπνίζω» ενώ ξέρω ότι «το κάπνισμα βλάπτει»), δημιουργείται μια δυσάρεστη ένταση. Οι δυο στάσεις είναι ασυµβίβαστες, επειδή παρά το γεγονός ότι το άτομο συνειδητοποιεί ότι καπνίζει, συνειδητοποιεί επίσης ότι το κάπνισµα είναι επικίνδυνο για την υγεία του.
Τι μπορεί να συμβεί μετά;
Αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας (κόβουμε το κάπνισμα).
Αλλάζουμε την πεποίθησή μας (πιστεύουμε ότι οι κίνδυνοι είναι υπερβολικοί).
Προσθέτουμε νέα στοιχεία που δικαιολογούν την πράξη μας («με βοηθάει στο άγχος»).
Η θεωρία του Festinger ερευνά και ένα δεύτερο πρόβληµα, εκείνο του ατόµου που αναγκάζεται από τις συνθήκες της ζωής του να συµπεριφερθεί µε τρόπο αντίθ ετο από τις πεποιθήσεις του. Τι γίνεται, όταν το άτοµο απειλείται να συµµορφωθεί, δηλαδή να αλλάξει την συµπεριφορά του, ή όταν του δίνεται κάποια αµοιβή για να αλλάξει τη συµπεριφορά του, ώστε να συµµορφωθεί µε το γενικό πρόσταγμα;
Πως, δηλαδή το άτομο δικαιολογεί την αλλαγή της συμπεριφοράς του, η οποία είναι ασυμβίβαστη µε τις προηγούμενες του πεποιθήσεις
Το άτομο νιώθει ότι χάνει την ελευθερία του. και αντί να συμμορφωθεί , αναπτύσσει έντονη δυσαρέσκεια που εκφράζεται μέσα από αντίδραση , ανυπακοή, εκδηλώσεις αντίστασης ως προς την εκούσια συμμόρφωση.
Η άλλη επιλογή είναι όταν το άτομο συμμορφώνεται για να παραμείνει αποδεκτό και να αποφύγει την απόρριψη, ακόμη κι αν στο βάθος αντιλαμβάνεται ότι κάνει λάθος.
Είναι το φαινόμενο της κοινωνικής συμμόρφωσης (social conformity)όπου ένα άτομο αλλάζει τη συμπεριφορά, τις πεποιθήσεις ή τις στάσεις του για να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες μιας ομάδας ή τις προσδοκίες των άλλων.
Να λοιπόν γιατί η κοινωνία μας μετά από το πείραμα της λεγόμενης πανδημίας διαχωρίστηκε σε εκείνους που σκύβουν το κεφάλι και εφαρμόζουν αδιαμαρτύρητα κακοποιητικούς νόμους και στους άλλους που αντιστέκονται, υψώνουν τη φωνή τους και αντιστέκονται για να εξαλείψουν το άδικο και την αυταρχικότητα.
