Ο όρος « δραστικά μέτρα » επιλέχτηκε στρατηγικά για την επιβολή αποφάσεων που σε άλλες συνθήκες δεν θα γίνονταν αποδεκτές. Με το πρόσχημα του κατεπείγοντος, μπορεί να αποφευχθεί ο δημόσιος διάλογος ή η διαβούλευση. ¨Όπως έγινε με την οικονομική κρίση που πολίτες ή εργαζόμενοι δέχτηκαν περικοπές και περιορισμούς επειδή παρουσιάζονταν ως «μονόδρομος» στο οικονομικό αδιέξοδο που βρέθηκε η χώρα. Η “κατάσταση εξαίρεσης” τείνει να γίνει ο κανόνας, αλλάζοντας μόνιμα τη σχέση πολίτη-κράτους.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η επίκληση μιας «έκτακτης ανάγκης» ή μιας «κρίσης» χρησιμεύει για να παρακαμφθούν δημοκρατικές διαδικασίες.
Με το πρόσχημα του κατεπείγοντος, μπορεί να αποφευχθεί ο δημόσιος διάλογος ή η διαβούλευση και να παρθούν μέτρα που αντιβαίνουν στο Σύνταγμα, καταπατούν τα ατομικά δικαιώματα και καταστέλλουν ελευθερίες. Όπως έγινε με την οικονομική κρίση που πολίτες και εργαζόμενοι δέχτηκαν αιφνιδιαστικά περικοπές και περιορισμούς επειδή παρουσιάζονταν ως «μονόδρομος» στην αντιμετώπιση του οικονομικού αδιεξόδου που αντιμετώπιζε η χώρα.
Όταν η εξουσία θέλει να γίνει πιο συγκεντρωτική και να επιβάλλεται χωρίς λογοδοσία χρησιμοποιεί τη ρητορική των δραστικών μέτρων για να δικαιολογήσει τον αυστηρότερο έλεγχο και την καταστολή. Με άλλα λόγια το κράτος αποκτά έκτακτες εξουσίες, και βρίσκει το “πάτημα” να φιμώσει την αντίθετη γνώμη, να περιορίσει την ελευθερία της κίνησης, να θεσπίσει μέτρα οικονομικής αφαίμαξης και άλλα. Τα μέτρα αυτά παρουσιάζονται ως προσωρινά και αναλογικά αλλά διατηρούνται και μετά τη λήξη της επείγουσας κατάστασης για την οποία πάρθηκαν. Έτσι η “κατάσταση εξαίρεσης” τείνει να γίνει ο κανόνας, αλλάζοντας μόνιμα τη σχέση πολίτη-κράτους από τη στιγμή που η εκτελεστική εξουσία γίνεται υπερβολικά ισχυρή.
Μέσω της συστηματικής χρήσης απειλών —πραγματικών ή κατασκευασμένων— με σκοπό τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης, τον έλεγχο των αντιδράσεων των πολιτών επιχειρείται η νομιμοποίηση των σκληρών μέτρων, όπου μια πραγματική ή κατασκευασμένη κρίση χρησιμοποιείται ως «βιτρίνα» για να περάσουν μέτρα που εξυπηρετούν άλλες σκοπιμότητες.
Όταν τα μέτρα είναι επιφανειακά ή λειτουργούν ως πρόσχημα, το πρόβλημα συχνά μεταλλάσσεται.
Για παράδειγμα τα πρόστιμα για την ακρίβεια μπορεί να συγκρατήσουν μια τιμή, αλλά οι επιχειρήσεις μπορεί να βρουν άλλους τρόπους (π.χ. μείωση της ποσότητας στο ίδιο πακέτο ). Έτσι, ο καταναλωτής συνεχίζει να χάνει, παρά τα «δραστικά μέτρα».
Τα μέτρα που εφαρμόζονται «τυφλά» σε ολόκληρο τον πληθυσμό χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης συχνά αποδεικνύονται άδικα ή μη λειτουργικά. Τις περισσότερες φορές δημιουργούν νέα προβλήματα που δεν είχαν προβλεφθεί. Επιπλέον σε περιβάλλοντα με διαφθορά ή αδύναμο κράτος δικαίου, ακόμα και τα πιο αυστηρά μέτρα παρακάμπτονται εύκολα από όσους έχουν τη δύναμη να το κάνουν.( πολιτική ασυλία, εύνοια απέναντι στα “δικά ” μας παιδιά, συμφωνίες κάτω από το τραπέζι) δημιουργώντας την αίσθηση των ευνομημένων και των αδυνάτων
- Ψηφιακός Πανοπτισμός: Η δυνατότητα συγκέντρωσης Big Data (δεδομένα από κινητά, κάμερες με αναγνώριση προσώπου, συναλλαγές) επιτρέπει στο κράτος να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τι κάνουμε, πού είμαστε και με ποιους μιλάμε.
- Αλγοριθμική Χειραγώγηση: Μέσω των social media, η εξουσία (ή οντότητες που την επηρεάζουν) μπορεί να κατευθύνει την κοινή γνώμη, να διασπείρει fake news ή να “πνίξει” τις φωνές διαμαρτυρίας πριν αυτές οργανωθούν.
- Κοινωνική Βαθμονόμηση (Social Credit): Σε ορισμένα καθεστώτα, η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να επιβραβεύει ή να τιμωρεί τη “συμπεριφορά” των πολιτών, αποκλείοντάς τους από υπηρεσίες αν δεν είναι “συνεπείς”.
- Το Τέλος της Ιδιωτικότητας: Όταν η ιδιωτικότητα χάνεται, η ελευθερία της σκέψης περιορίζεται. Ο πολίτης που νιώθει ότι παρακολουθείται, τείνει να περιορίζει και ο ίδιος τον εαυτό του , αρχίζει να αυτολογοκρίνεται για να προστατευτεί από το σύστημα .
