Η Έξοδος του Μεσολογγίου συνέβη τη νύχτα της 10ης προς την 11η Απριλίου 1826. Ήταν η ηρωική προσπάθεια των πολιορκημένων Μεσολογγιτών να σπάσουν τον ασφυκτικό κλοιό των τουρκοαιγυπτιακών στρατευμάτων του Κιουταχή και του Ιμπραήμ.
Η «Έξοδος» (ή «Ολοκαύτωμα» του Μεσολογγίου) συγκλόνισε την Ευρώπη, ενισχύοντας το κίνημα του Φιλελληνισμού και αναζωπυρώνοντας την Επανάσταση του 1821. Μετά από πολύμηνη πολιορκία από τις δυνάμεις του Κιουταχή και του Ιμπραήμ, οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» οδηγήθηκαν στην έξοδο λόγω της απόλυτης εξάντλησης των τροφίμων και των πολεμοφοδίων.
Σήμερα, 200 χρόνια μετά, η Έξοδος του Μεσολογγίου δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα ιστορικό γεγονός, αλλά ως ένα οικουμενικό σύμβολο υπέρτατης αγάπης για την πατρίδα και την ελευθερία που μετουσιώνεται σε αυτοθυσία. Το Μεσολόγγι διδάσκει ότι η αξιοπρέπεια και η ελευθερία έχουν μεγαλύτερη αξία από την ίδια την επιβίωση υπό συνθήκες υποδούλωσης. Η αντίσταση των μικρών κοινωνιών, των ασήμαντων ομάδων απέναντι σε συντριπτικά υπέρτερες δυνάμεις (στρατιωτικές, οικονομικές ή κοινωνικές)γίνεται παράδειγμα θάρρους και γενναιότητας. Αναδεικνύει τη σημασία της αλληλεγγύης , της ενότητας και την ικανότητα μιας θυσίας να μεταστρέψει την εξωτερική πολιτική μεγάλων δυνάμεων υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Το γεγονός ενέπνευσε τον Διονύσιο Σολωμό να γράψει το ποίημα «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», καθώς και τον ζωγράφο Θεόδωρο Βρυζάκη να δημιουργήσει τον διάσημο και ομώνυμο πίνακα, που εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη.
