Το σύγχρονο πολιτειακό σύστημα που υπερθεματίζει την απόλυτη ψηφιοποίηση της χώρας, μας εισήγαγε ένα ακόμα νεολογισμό που προέκυψε από την ανάγκη να εκφραστεί μια διαδικασία συναλλαγής που εξαιρείται από τον γενικό πλαίσιο και χαρακτηρίζεται από αδιαφάνεια.
Μια αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν μας υπενθυμίζει το” γρηγορόσημο” (σύνθετη λέξη από το γρήγορος και το ένσημο/χαρτόσημο).Το «γρηγορόσημο» είναι ένας άτυπος όρος που περιγράφει τη δωροδοκία (το «λάδωμα») με σκοπό την επιτάχυνση μιας γραφειοκρατικής διαδικασίας, συνήθως σε δημόσιες υπηρεσίες. Αναφέρεται σε χρήματα που δίνονται κάτω από το τραπέζι σε υπαλλήλους ή μεσάζοντες για να παρακαμφθούν τα κωλύματα και οι αργοπορίες και να γίνει στα γρήγορα η δουλειά .
Χεράτα
Ο καινούριος όρος «Χεράτα» σημαίνει χειροκίνητα, με το χέρι, σε αντιδιαστολή με το αυτόματα ή ηλεκτρονικά. Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει διαδικασίες που γίνονται πρόχειρα, εκτός επίσημων συστημάτων, ή για να παρακαμφθούν ηλεκτρονικοί μηχανισμοί. Ο όρος ήρθε στο προσκήνιο μέσω συνομιλιών στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ, περιγράφοντας τη δυνατότητα παρέμβασης στο σύστημα πληρωμών για «διορθωτικές αλλαγές» ή ευνοϊκή μεταχείριση (τοποθέτηση στη λίστα) «φορετά», εκτός διαδικασίας.
Μπαίνουμε επομένως στη λογική να σκεφτούμε ότι η ψηφιοποίηση συχνά εφαρμόζεται ως «βιτρίνα», ενώ οι υποδομές και οι διαδικασίες παραμένουν αναλογικές. Η χειροκίνητη παρέμβαση («χεράτα») επιβιώνει μέσα στο ψηφιακό κράτος . Η διαδικασία ξεκινάει ηλεκτρονικά, αλλά κολλάει ενδιάμεσα σε χειροκίνητη διαδρομή. Αναφέρουν ότι οι πλατφόρμες είναι τόσο περίπλοκες, που οι χρήστες βρίσκουν «παρακάμψεις» εκτός συστήματος για να κάνουν τη δουλειά τους.
Συμπέρασμα
Επομένως η ρητορική περί «απόλυτης ψηφιοποίησης» χρησιμεύει ως εργαλείο πολιτικού εντυπωσιασμού, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση εκσυγχρονισμού που αποκρύπτει την εσκεμμένη διατήρηση χειροκίνητων μηχανισμών
. Δίνεται η εντύπωση ότι το κράτος εκσυγχρονίζεται ενώ πίσω από την καθαρή οθόνη, η γραφειοκρατία παραμένει ανέπαφη, καθώς η πραγματική μεταρρύθμιση απαιτεί σύγκρουση με κατεστημένα συμφέροντα.
Η ψηφιοποίηση εφαρμόζεται απόλυτα εκεί που ελέγχεται ο πολίτης (π.χ. φορολογία), αλλά παραμένει «υβριδική» εκεί που ελέγχεται η εξουσία (π.χ. κρατικές δαπάνες). Αν το σύστημα λειτουργούσε με απόλυτους, αυτοματοποιημένους αλγορίθμους δεν θα μπορούσε να διατηρηθεί η εξάρτηση του πολίτη από το πολιτικό μέσο.
Όποιος κατάλαβε κατάλαβε
