Πολλές φορές γυρίζουμε πίσω στο παρελθόν και ανακαλούμε στη μνήμη μας τη ζωή μας χωρίς ίντερνετ. Τότε που ρωτούσαμε τους περαστικούς για να βρούμε τον δρόμο μας και όχι τις φωνητικές οδηγίες του πλοηγού. Τότε που οι λέξεις όπως σκρολάρισμα, τρολάρισμα και φλεξάρισμα δεν υπήρχαν καν στο λεξιλόγιο. Βέβαια για τις γενιές που μεγάλωσαν με το Facebook και Instagram αυτό ακούγεται εξωπραγματικό.
Αλήθεια πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς να ανανεώνουμε συνεχώς το Facebook, να βάζουμε καρδούλες στο Instagram, να ανεβάζουμε stories και να απαντάμε σε μηνύματα και σχόλια γνωστών και αγνώστων; Αν αυτή η εποχή φαίνεται μακρινή τότε είναι η στιγμή για προσωρινό «Logout» από την ψηφιακή μας παρουσία.
Ωστόσο, το τόσο εθιστικό κομμάτι της κοινωνικής δικτύωσης που κατέχει όλο και περισσότερο χρόνο στη ζωή μας, έχουμε αναρωτηθεί από ποια πράγματα μας τράβηξε και τι κάναμε τότε που δεν υπήρχαν; Έχουμε υπολογίσει ποτέ πόσο χρόνο καταναλώνουμε στον ψηφιακό κόσμο; Πόσες φορές το μυαλό μας δεν κόλλησε στις πλατφόρμες προκειμένου να ρίξουμε μια ματιά μήπως χάσαμε κάτι σημαντικό ή να κατασκοπεύσουμε τη ζωή κάποιου γνωστού που βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά, αγνοώντας την παρέα που έχουμε βγει για να συζητήσουμε πίνοντας καφέ; Πόση προσπάθεια έχουμε καταβάλλει προκειμένου να βγάλουμε τις πιο εντυπωσιακές φωτογραφίες για να γίνει η ψηφιακή παρουσία μας πιο ελκυστική για τους φίλους και γνωστούς;
Τελικά πόσο χρήσιμο είναι όλο αυτό στη ζωή μας; Πόσο διασκεδάζουμε; Πόσο μας αγγίζει στη ψυχή, πόσο μας γεμίζει με όμορφα συναισθήματα; Τελικά τι παίρνουμε και τι χάνουμε σπαταλώντας ώρες ατελείωτες μέσα στον ψηφιακό κόσμο; Όλοι αυτοί που μας ακολουθούν είναι πραγματικοί μας φίλοι; Όταν τους χρειαστούμε θα είναι δίπλα μας να μας στηρίξουν; Γιατί να βγάζουμε την προσωπική μας ζωή στη φόρα; Μήπως η ανάγκη μας για αναγνώριση και θαυμασμό μας αυξάνει την εγωπάθεια και τον ναρκισσισμό; Μήπως μας απομακρύνει από τους οικείους μας , τους συγγενείς και τους φίλους μας και μας «φυλακίζει» σε ένα απομονωμένο αυτιστικό περιβάλλον;
Γιατί είναι τόσο δύσκολο το «Logout»;
Θεωρητικά το «Logout» είναι πανεύκολο. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι απλά να αγνοήσουμε τις εφαρμογές των αγαπημένων social media στην οθόνη του κινητού μας. Ας κάνουμε ένα πείραμα. Μπορούμε να παραμείνουμε μακριά από αυτές και να συνεχίσουμε κανονικά τη ζωή μας όπως πριν; Έστω για κάποιες μέρες; Και η καλύτερη στιγμή είναι αυτή των γιορτών, που συναντάμε φίλους , που βρισκόμαστε με συγγενείς και φίλους, που η ανάγκη της προσωπικής επαφής γίνεται πιο σημαντική από τα μηνύματα και τα emoji.
«Έξις δευτέρα φύσις»
Η συνήθεια είναι η δεύτερη φύση του ανθρώπου, μας είπε ο Αριστοτέλης. Η συνήθεια δεν είναι απλή διαδικασία. Δημιουργεί συνάψεις που κτίζουν νέα χαρακτηριστικά στη προσωπικότητα και την μεταμορφώνουν είτε προς την βελτίωση και την εξέλιξη είτε προς την στασιμότητα και την χειρότερη εκδοχή της. Συνήθως οι καθημερινές μας ενέργειες είναι προϊόν αντανακλαστικής διαδικασίας. Δεν χρειάζεται να σκεφτούμε. Γίνονται αυτόματα. Επομένως κάθε νέο απόκτημα στον καθημερινό μας προγραμματικό μπορεί να μας προσθέσει ή να μας αφαιρέσει σημαντικά στοιχεία του χαρακτήρα μας.
Η συνήθεια είναι μεγάλη εξάρτηση και τα social media έχουν ήδη γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας. Αποτελούν τον καλύτερο τρόπο να σκοτώνουμε τον χρόνο μας για να μην σκεφτόμαστε , για να μην ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις ελλείψεις του εαυτού μας και της ζωής μας. Δεν θέλουμε πια ελεύθερο χρόνο γιατί δεν ξέρουμε τι να τον κάνουμε.
Ένα άλλο σύμπτωμα εξάρτησης είναι το FOMO (Fear of Missing Out), ένα είδος κοινωνικού άγχους που δημιουργείται από την πεποίθηση πως όταν κάποιος απέχει από τα social media χάνει τις εξελίξεις στους κοινωνικούς κύκλους του. Σύμφωνα με έρευνες πρόκειται για πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν άνθρωποι όλων των ηλικιών με επιπτώσεις στην ψυχική υγεία τους.
Τα οφέλη του «Logout» –έστω και προσωρινού– από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνδέονται άμεσα με τη σωματική και την ψυχική υγεία. Διότι μπορεί το μαραθώνιο σκρολάρισμα να γυμνάζει τα δάχτυλά μας ή να μας αποφορτίζει από την πίεση της καθημερινότητας, ωστόσο δεν μπορεί να αντικαταστήσει την άσκηση και την ξεκούραση που χρειάζεται τόσο το σώμα όσο και το πνεύμα μας.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η υπερβολική χρήση τους μπορεί να γίνουν αιτία απραξίας για ώρες. Πόσο παραγωγικό, δημιουργικό ,ωφέλιμο είναι να είσαι καρφωμένος για ώρες μπροστά στον υπολογιστή ανανεώνοντας συνεχώς τη ροή των αναρτήσεων;
Πέρα από την καθιστική ζωή, πέρα από τη βλάβη στην όρασή από την συνεχόμενη έκθεση στη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών , υπάρχει η πραγματική ζωή εκεί έξω που μας καλεί να την απολαύσουμε γιατί κάθε μέρα που περνά η ζωή μας λιγοστεύει.
