Η τελευταία των ανθρώπινων ελευθεριών

Η τελευταία των ανθρώπινων ελευθεριών

Η άνοδος της καθολικής ψηφιακής επιτήρησης, η κυριαρχία των αλγορίθμων και της Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και ο  ασφυκτικός έλεγχος των προσωπικών δεδομένων, συρρικνώνει τον  ζωτικό χώρο της ελεύθερης βούλησης.

Μας αρέσει να πιστεύουμε ότι οι επιλογές, οι πεποιθήσεις και οι επιθυμίες μας είναι αποκλειστικά δικές μας — ωστόσο είναι ξεκάθαρο πια  ότι η ανθρώπινη αυτονομία αποδομείται συστηματικά. Συνδυάζοντας βιομετρικά δεδομένα με τεράστια αλγοριθμική ισχύ, οι τεχνολογικές υποδομές αποκτούν τη δυνατότητα να «παραβιάζουν» τη διαδικασία λήψης ανθρώπινων αποφάσεων. Κάθε αναζήτηση στο διαδίκτυο, κάθε κλικ, κάθε σχόλιο καταγράφει και επεξεργάζεται τα δεδομένα μας. Η σύγκλιση της τεχνητής νοημοσύνης και της βιολογικής επιτήρησης σηματοδοτεί το τέλος της ατομικής ελεύθερης βούλησης. ‘Οταν οι εταιρείες και οι κυβερνήσεις συγκεντρώνουν όλα τα στοιχεία με την παραμικρή λεπτομέρεια που μας αφορούν, παύουν να είμαστε οι” κύριοι” του εαυτού μας.

Όταν οι εξωτερικές ελευθερίες περιορίζονται, η ανθρώπινη σκέψη στρέφεται παραδοσιακά σε αυτό που ο ψυχίατρος και επιζών του Ολοκαυτώματος Viktor Frankl αποκάλεσε «την τελευταία των ανθρώπινων ελευθεριών». Αναφέρεται  στην ικανότητα του ατόμου να επιλέγει τη στάση του απέναντι σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Ακόμα και αν ο κόσμος γύρω μας μοιάζει να κλειδώνει, η εσωτερική μας κυριαρχία παραμένει το τελευταίο οχυρό.
Το Νόημα της Ζωής
Στο διάσημο βιβλίο του «Το Νόημα της Ζωής» ο Frankl,  εξερευνά τις βαθιές υπαρξιακές αλήθειες και την ανθρώπινη ανθεκτικότητα κάτω από ακραίες συνθήκες. Η κεντρική ιδέα του έργου είναι ότι ο άνθρωπος καθοδηγείται πρωτίστως από την αναζήτηση νοήματος και όχι από την ηδονή ή τη δύναμη. Ο Frankl υπογραμμίζει πως η ύπαρξη ενός σκοπού δίνει τη δύναμη να αντέξει κανείς οποιαδήποτε δυσκολία, ενώ το νόημα μπορεί να βρεθεί μέσα από τη δημιουργία, την εμπειρία και τη στάση απέναντι στον πόνο. Έχοντας επιζήσει από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, έγραψε:
«Εμείς που ζήσαμε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης μπορούμε να θυμηθούμε τους άντρες που περπατούσαν μέσα από τις καλύβες παρηγορώντας τους άλλους, δίνοντας το τελευταίο τους κομμάτι ψωμί. Μπορεί να ήταν λίγοι σε αριθμό, αλλά προσφέρουν επαρκείς αποδείξεις ότι τα πάντα μπορούν να αφαιρεθούν από έναν άνθρωπο εκτός από ένα πράγμα: την τελευταία από τις ανθρώπινες ελευθερίες – να επιλέγει κανείς τη στάση του σε οποιαδήποτε δεδομένη συνθήκη, να επιλέγει τον δικό του δρόμο.”

Ειδικά τώρα που έχουμε μπει στη δίνη της  Ψηφιακής Δυστοπίας μας φέρνει μπροστά στη σκέψη  ότι η πραγματική ελευθερία γεννιέται μέσα από την εξέγερση ενάντια στο παράλογο και τη συνειδητή επιλογή να ζεις με αξιοπρέπεια, όποιες κι αν είναι οι συνθήκες. Η μετάβαση από την ελεύθερη επιλογή στην αλγοριθμική καθοδήγηση, όπου οι αποφάσεις μας ,από το τι θα αγοράσουμε μέχρι το τι θα ψηφίσουμε, διαμορφώνονται από αόρατα συστήματα που συντονίζουν και εποπτεύουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες οδηγούν την ανθρωπότητα σε δύσβατους ατραπούς και το άτομο σε βαθιές συνειδητοποιήσεις.

«Ανάμεσα στο ερέθισμα και την αντίδραση υπάρχει ένας χώρος. Σε αυτόν τον χώρο βρίσκεται η δύναμή μας να επιλέξουμε την αντίδρασή μας. Στην αντίδρασή μας βρίσκεται η ανάπτυξή μας και η ελευθερία μας.»
―«Το μόνο πράγμα που δεν μπορείς να μου στερήσεις είναι ο τρόπος που επιλέγω να αντιδράσω σε αυτό που μου κάνεις. Η τελευταία ελευθερία κάποιου είναι να επιλέξει τη στάση του σε κάθε δεδομένη περίσταση.»

Ο πόνος αποτελεί ένα σημαντικό και αναγκαίο  μάθημα για να κατευθυνθούμε στην ωριμότητα, μετά  στην   συνειδητοποίηση, έπειτα στην ανάπτυξη και στο τέλος  στην ελευθερία.

 

 

Leave a Comment