Η ιστορία της Ατλαντίδας εμφανίστηκε για πρώτη φορά στους διαλόγους του Πλάτωνα Τίμαιος και Κριτίας, που γράφτηκαν γύρω στο 360 π.Χ. Ο φιλόσοφος περιέγραψε την Ατλαντίδα ως έναν εξελιγμένο πολιτισμό. Σύμφωνα με το μύθο του Πλάτωνα, η Ατλαντίδα ήταν ένα νησί ημίθεων που βρισκόταν πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες (στο σημερινό Στενό του Γιβραλτάρ).
Η Ατλαντίδα βρισκόταν κάτω από την κυριαρχία του Ποσειδώνα, του παντοδύναμου θεού της θάλασσας, ύστερα από το μοίρασμα της γης που έκαναν οι θεοί μεταξύ τους. Όταν ο Ποσειδώνας ερωτεύτηκε την θνητή Κλειτώ, την κόρη του Εβήνορα και της Λευκίππης, κατασκεύασε μία κατοικία στην κορυφή ενός λόφου που βρισκόταν κοντά στο μέσο του νησιού και περιέβαλε την κατοικία αυτή με εναλλασσόμενους δακτυλίους, δύο ξηράς και τρεις θάλασσας απομονώνοντας και προστατεύοντας παράλληλα την αγαπημένη του. Επίσης, έφερε πηγές ζεστού και κρύου νερού.
Η Κλειτώ γέννησε πέντε ζευγάρια διδύμων αγοριών, τα οποία έγιναν αργότερα οι πρώτοι ηγεμόνες της Ατλαντίδας. Το νησί μοιράστηκε από τον Ποσειδώνα σε δέκα μέρη ανάμεσα στους αδελφούς και ο μεγαλύτερος, που ονομαζόταν Άτλας έγινε ο πρώτος βασιλιάς της Ατλαντίδας διατηρώντας τον έλεγχο του κεντρικού λόφου και των γύρω περιοχών. Από αυτόν πήρε το όνομά του το νησί καθώς επίσης και ο ωκεανός. Τα αδέλφια και οι απόγονοι των δέκα βασιλικών οίκων κυβέρνησαν πολλά νησιά και ακόμη και τους ανθρώπους της Μεσογείου που ζούσαν δυτικά της Αιγύπτου.
Η φυλή των Ατλάντων ήταν δυνατή και υγιής, είχε όλες τις ηθικές αρετές και ζούσε ειρηνικά και με απλότητα για όσο διάστημα η θεϊκή τους φύση υπερίσχυε. Αυτό κράτησε για πολλές γενιές, έως ότου η ισχύς και η απληστία άρχισε να τους διαφθείρει. «Όταν η ανθρώπινη φύση άρχισε να επικρατεί»1, έγιναν αμαρτωλοί και κατακλύστηκαν από τα εγκλήματα. Άρχισαν να κάνουν πολέμους με τον υπόλοιπο κόσμο και υπέταξαν άλλους λαούς κάτω από την σκληρή δύναμή τους. Μόνο οι Αθηναίοι κατάφεραν με τη στρατιωτική τους αρετή και την ηθική τους ισχύ να νικήσουν την Ατλαντίδα και να τη σταματήσουν να ελέγχει τον υπόλοιπο κόσμο.
Παράλληλα, ο Δίας βλέποντας αυτή την ανηθικότητα των κατοίκων της Ατλαντίδας συγκάλεσε τους υπόλοιπους θεούς σε συμβούλιο, για να καθορίσουν μία τιμωρία, η οποία θα ήταν και η πλέον αρμόζουσα. Το κείμενο του Τίμαιου διακόπτεται απότομα σε αυτό το σημείο, αλλά από τη σύντομη αφήγηση στον Κριτία πληροφορούμαστε πως ο θυμός των θεών ήταν τελικά τόσο ισχυρός, ώστε το νησί καταστράφηκε μέσα σε μία μέρα και μία νύχτα από σεισμούς και στη συνέχεια καταποντίστηκε στα βάθη της θάλασσας, αφήνοντας πίσω του μόνο μία μάζα από λάσπη, την οποία ήταν αδύνατον να διαπλεύσουν τα πλοία.
Αναλύοντας τον συμβολισμό της χαμένης Ατλαντίδας, ανακαλύπτουμε μια φιλοσοφική αλληγορία για την ανθρώπινη ψυχή, την ηθική παρακμή και την πολιτική εξουσία.
Η θεϊκή και ανθρώπινη φύση
Η ανάμειξη του θεού Ποσειδώνα με τη θνητή Κλειτώ συμβολίζει τη διπλή φύση του ανθρώπου ,το πνευματικό και το υλικό στοιχείο. Το ίδιο υποστηρίζει και ο χριστιανισμός λέγοντας ότι ο « άνθρωπος φτιάχτηκε καθ’ εικόνα και καθ’ομοίωση., εμπεριέχοντας το γήινο και ταυτόχρονα τον θεϊκό σπινθήρα. Πράγμα που σημαίνει ότι ταλαντεύεται μέσα στη διπλή του φύση και βιώνει μια ατέρμονη εσωτερική μάχη ανάμεσα στα χαμηλά ένστικτα της γήινης πλευράς και στα ανώτερα ιδεώδη της θειικής.
Ο πειρασμός που οδηγεί στην ηθική διαφθορά
Όσο στους Άτλαντες επικρατούσε η πνευματικότητα, η ζωή κυλούσε ομαλά γιατί πρυτάνευε η σύνεση και η σοφία . Όμως η καλοπέραση και η καλοζωία ατόνησε σιγά σιγά τους ηθικούς φραγμούς τους και τους οδήγησε στη χαλάρωση των ηθικών αξιών. Η συνεχής αναζήτηση της ηδονής και του εύκολου κέρδους παραμέρισε τις παραδοσιακές αξίες και ξεπέρασε τα όρια. Επικράτησε η εγωπάθεια και ο ατομικισμός. Η έπαρση και η προσωπική ευχαρίστηση σκίασε την αλληλεγγύη που χαρακτήριζε τη κοινωνία τους. Τα υλικά αγαθά και η πολυτέλεια απέκτησαν μεγαλύτερη βαρύτητα από την καλοσύνη και την καθαρότητα της ψυχής των Ατλάντων.
Η αντίστροφη μέτρηση
Η απληστία και η αλαζονεία των Ατλάντων ήταν η απαρχή της πτώσης τους. Πίστεψαν ότι είναι οι κυρίαρχοι του σύμπαντος, κυριεύθηκαν από πάθη, από αμετροέπεια από εντροπία .Αυτή η έλλειψη πνευματικής πυξίδας δεν θα μπορούσε να μείνει ατιμώρητη από τους θεούς.
Και ήρθε ξαφνικά και απρόσμενα. Ο κατακλυσμός μέσα σε ένα μερόνυκτο έσβησε μεμιάς ένα σπουδαίο και προηγμένο πολιτισμό..
Τι μας διδάσκει η ιστορία της Ατλαντίδας;
Η καταστροφή της Ατλαντίδας, όπως την περιγράφει ο Πλάτωνας, παρουσιάζει συγκλονιστικές ομοιότητες με τους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, η Ατλαντίδα δεν βυθίστηκε απλώς λόγω μιας τυχαίας φυσικής καταστροφής, αλλά ως θεϊκή τιμωρία για την ηθική κατάπτωση, την αλαζονεία και τον άπληστο επεκτατισμό των κατοίκων της, οι οποίοι τυφλώθηκαν από τον πλούτο και την ευημερία.
Οι Ατλάντιοι πίστευαν ότι η δύναμή τους ήταν αιώνια. Ο σύγχρονος άνθρωπος συχνά αγνοεί τα προειδοποιητικά σημάδια του πλανήτη και της κοινωνίας, θεωρώντας την καλοζωία του δεδομένη. Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, της γενετικής και των εξοπλισμών. τον έχουν απομακρύνει από την πραγματική του υπόσταση. Έχει αλλοτριωθεί ηθικά , είναι ατομιστής, σκέφτεται μόνο το συμφέρον του χωρίς ηθικούς φραγμούς και προσκυνά το χρήμα και την ύλη. Η τεχνολογική πρόοδος του δίνει την ψευδαίσθηση ότι είναι παντοδύναμος και ότι μπορεί να ελέγξει πλήρως τη φύση και τις κοινωνίες.
Οι ισχυροί του πλανήτη συμπεριφέρονται με αλαζονεία θυσιάζοντας τις τύχες των λαών για την δική τους ευχαρίστηση. Τους εμπλέκουν σε γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς, στη κούρσα των εξοπλισμών, , τους βάζουν τα αλληλοεξοντώνονται, και εξολοθρεύουν ολόκληρα κράτη χωρίς να λογαριάζουν ότι μια Δύναμη μεγαλύτερη από αυτούς εποπτεύει και καιροφυλακτεί μέχρι να επέμβει δυναμικά και να επιβάλλει την τιμωρία που αξίζουν. Ο καιρός γαρ εγγύς.
Έλενα Καράμπελα
