Στις 8 Αυγούστου του 2025 υπεγράφη στον Λευκό Οίκο Συνθήκη Ειρήνης μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν καθώς και Κοινή Δήλωση των προέδρων των ΗΠΑ Τραμπ και του Αζερμπαϊτζάν Αλίγεφ καθώς και του πρωθυπουργού της Αρμενίας Πασινιάν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Κοινή Δήλωση στην οποία προβλέπεται η κατάργηση της διαδικασίας του ΜΙΝΣΚ του ΟΑΣΕ. Η ομάδα ΜΙΝΣΚ, αποτελούμενη από την Γαλλία, τις ΗΠΑ και την Ρωσία είχε δημιουργηθεί το 1992 για να συμβάλει στην ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης του Ναγκόρνο Καραμπάχ (Αρτσάχ) το οποίο είχε καταληφθεί στις αρχές του 1990 από την Αρμενία. Από τη στιγμή ωστόσο που το Καραμπάχ κατελήφθη από το Αζερμπαϊτζάν μετά από αστραπιαίο πόλεμο τον Σεπτέμβριο του 2023, εξέλειπε ο λόγος ύπαρξης της ομάδας ΜΙΝΣΚ.
Αν πάμε στο σήμερα όμως, παρατηρούμε ότι το άρθρο 3 της Κοινής Δήλωσης της 8ης Αυγούστου αποτελεί το πιο σημαντικό σημείο της Δήλωσης καθώς προδιαγράφει το μέλλον της Αρμενίας.
Πρόκειται για τον διάδρομο των 43 χιλιομέτρων που αποκαλείται διάδρομος Ζανγκεζούρ και περνάει μέσα από το έδαφος της νότιας Αρμενίας, δίπλα από τα ιρανικά σύνορα.
Το άρθρο 3 λοιπόν προβλέπει πλέον την ανεμπόδιστη σύνδεση του κυρίως Αζερμπαϊτζάν με την αυτόνομη Δημοκρατία του Νατσεβάν (θύλακας που ανήκει στο Αζερμπαϊτζάν) και την οδική σύνδεση των Αζέρων με την Τουρκία. Πρόκειται μάλιστα να μετονομαστεί σε TRIPP (Διαδρομή Τραμπ για την Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία – Trump Route for International Peace and Prosperity). Για τον σκοπό αυτό, όπως προβλέπεται στο σχετικό άρθρο, θα εργαστούν αόκνως η Αρμενία με τις ΗΠΑ και με αμοιβαίως αποδεκτά τρίτα μέρη ώστε να υπάρξει μια ευτυχής κατάληξη.
Το άρθρο 3 ωστόσο της Κοινής Δήλωσης των τριών δεν αναφέρει αυτό που ακούγεται ανεπισήμως στους διπλωματικούς διαδρόμους, ότι η Αρμενία δηλαδή θα παραχωρήσει στις ΗΠΑ για 99 χρόνια τον διάδρομο με αποκλειστικά, ειδικά αναπτυξιακά δικαιώματα και οι ΗΠΑ, στη συνέχεια, θα τον υπεκμισθώσουν σε κονσόρτσιουμ το οποίο θα κατασκευάσει σιδηρόδρομο, αγωγούς πετρελαίου και αερίου και ίσως συστήματα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Με την τριμερή αυτή Δήλωση χαμένη βγαίνει η Ρωσία η οποία βλέπει τις ΗΠΑ να εισχωρούν σ’ έναν χώρο αρμοδιότητας της Μόσχας, πληρώνοντας όμως το σφάλμα της να εγκαταλείψει την Αρμενία στον πρόσφατο πόλεμό της με το Αζερμπαϊτζάν και να μην λειτουργήσει ως εγγυήτρια δύναμη ως όφειλε, με αποτέλεσμα να χάσει η Αρμενία το Καραμπάχ. Χαμένο κατά κάποιο τρόπο βγαίνει και το Ιράν καθώς οι ΗΠΑ το πλησιάζουν επικίνδυνα μέσω του διαδρόμου Ζανγκεζούρ. Κερδισμένη φαίνεται ότι βγαίνει η Τουρκία αφού μέσω αυτού του διαδρόμου, όπως κι αν ονομαστεί, αποκτά, όπως αναφέραμε παραπάνω, οδική σύνδεση με το Αζερμπαϊτζάν.
Κάτω από ομαλές συνθήκες, η υλοποίηση όσων αναφέρονται στην Κοινή Δήλωση θα ήταν επωφελής για την οικονομική ανάπτυξη του Καυκάσου, ιδίως στον τομέα των οδικών μεταφορών, αλλά, δυστυχώς, έχει χυθεί πολύ αίμα στην περιοχή αυτή για να κυλήσουν όλα ομαλά.
Πολλοί Αρμένιοι είναι εναντίον των Συμφωνιών της 8ης Αυγούστου, τις οποίες θεωρούν ότι αποτελούν ένα βήμα για την περικύκλωση της Αρμενίας από τους Τούρκους, με απώτερο σκοπό την εξάλειψη της χώρας τους από τον χάρτη. Σκέφτονται μάλιστα ότι η πατρίδα τους παραδόθηκε αμαχητί. Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Πασινιάν θα μπορούσε, τουλάχιστον, να είχε απαιτήσει επισήμως από το Μπακού ως αντιστάθμισμα της παραχώρησης του δικαιώματος να περάσει από τη χώρα του ο διάδρομος, για την τιμή των όπλων έστω, την απελευθέρωση των 23 μελών της κυβέρνησης του Ναγκόρνο Καραμπάχ που βρίσκονται στις φυλακές του Αζερμπαϊτζάν από τον Σεπτέμβριο του 2023. Αντ’ αυτού, αρκέστηκε σε μια υπόσχεση του προέδρου των ΗΠΑ ότι θα ζητήσει από τον Αλίγεφ να τους απελευθερώσει.
Κατά τη γνώμη μας, απαιτείται πολλή δουλειά ακόμη ώστε να ανοίξει ο διάδρομος Ζανγκεζούρ τόσο από νομικής όσο και από οικονομοτεχνικής πλευράς, ενώ πολλά εμπόδια μπορεί να προκύψουν στο μεταξύ. Είδομεν.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να χτυπήσει κι ένα καμπανάκι για τη χώρα μας. Ας είμαστε, με άλλα λόγια, σε επιφυλακή ώστε να μην δεχτούμε ποτέ την μεσολάβηση των ΗΠΑ στα Ελληνοτουρκικά ώστε να μην καταλήξουν τα παιδιά μας να πηγαίνουν για 99 χρόνια με διαβατήριο στα νησιά μας που θα έχουν στο μεταξύ μετονομαστεί σε κάτι ανάλογο του TRIPP μαζί με κάτι από Ερντογάν.
