Η Νεογλώσσα (Newspeak) είναι η ελεγχόμενη γλώσσα που χρησιμοποιεί το σύστημα για να επιβάλει τη Νέα Τάξη Πραγμάτων στο δυστοπικό μυθιστόρημα «1984» του Τζορτζ Όργουελ.
Τι είναι η Νεογλώσσα;
Στο 1984 ο έλεγχος και η καθυπόταξη της γλώσσας περνάνε μέσα από ένα περίπλοκο σύστημα επιβολής που έχει εγκαθιδρύσει το Κόμμα. Η εξουσία ορίζει την πραγματικότητα μέσα από την αλλαγή των λέξεων. Πρόκειται για κανονική επιστήμη, που έχει μάλιστα και ονομασία. Λέγεται Νεογλώσσα.
Το πιο λαμπρό και φιλόδοξο «πρόγραμμα» της Ωκεανίας είναι η Newspeak, η «γλωσσοκάθαρση», με τη συνακόλουθη κήρυξη πτώχευσης της γλώσσας και κατά συνέπεια του νου. Ο στόχος της Νέας Γλώσσας είναι να περιοριστούν τα όρια της σκέψης. Να ισχύσει αυστηρά η αρχή της ήσσονος προσπάθειας στον λόγο.
Είναι μια γλώσσα αντιστροφής και διαστρέβλωσης των εννοιών. Μια ανάποδη γλώσσα για ένα ανάποδο κόσμο.
Για παράδειγμα, το υπουργείο που έχει την ευθύνη τον διαρκή πόλεμο, ονομάζεται Υπουργείο Ειρήνης. Το Υπουργείο που επιδίδεται στην παραχάραξη της Ιστορίας και τη διαστρέβλωση των γεγονότων, ονομάζεται Υπουργείο Αλήθειας .Παρομοίως, το Υπουργείο όλων, που έχει ως στόχο το ξερίζωμα της ερωτικής επιθυμίας, την συναισθηματική νέκρωση της ανθρώπινης καρδιάς πλην του φόβου και της λατρείας για τον Μεγάλο Αδελφό, ονομάζεται... Υπουργείο Αγάπης.
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΚΛΑΒΙΑ
Η ΑΓΝΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ”
Μα και τώρα κάτι ανάλογο γίνεται . Στο όνομα της Ελευθερίας λαοί χάνουν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα, στο όνομα της Ειρήνης συνεχίζονται οι πόλεμοι, στο όνομα της Δημοκρατίας καταπατώνται τα ανθρώπινα δικαιώματα και καταστρατηγούνται οι ατομικές ελευθερίες.
Η Ελληνική γλώσσα μεταλλάσσεται δραματικά ,το ίδιο και η ελληνική κοινωνία.
Το πρώτο βήμα έγινε με την κατάργηση του πολυτονικού. Έπειτα επιχειρήθηκε η απλοποίηση της γραμματικής , η μείωση του λεξιλογίου, η αλλαγή στην ορθογραφία. Στη νέα γλώσσα οροθετείται ένας λεξικός μινιμαλισμός που μόνο οι λέξεις που εξυπηρετούν παραμένουν στο λεξικό, το οποίο εμπλουτίζεται όμως με τεχνολογικούς όρους όπως «σερφάρω», «σκανάρω»”σκρολάρω”, “γκουγκλάρω”.
Το επιχείρημα είναι το γνωστό .Όλα γίνονται για την ευκολία και την ταχύτητα.
Στο “1984” η Νεογλώσσα σχεδιάστηκε για να περιορίσει τη σκέψη και να κάνει το «έγκλημα σκέψης» αδύνατο. Οι έννοιες χάνουν το πραγματικό τους νόημα. Λέξεις όπως ελευθερία, δημοκρατία, δικαιοσύνη και ισότητα έχουν τεθεί εξ αντικειμένου εν αχρησία. Όταν οι λέξεις εξαφανίζονται, οι άνθρωποι χάνουν την ικανότητα να νιώθουν ή να εκφράζουν αφηρημένες έννοιες όπως αυτοσεβασμός , αξιοπρέπεια, ευπρέπεια, ήθος. Δεν ελέγχεις τη γλώσσα, δεν κατέχεις τα νοήματα, είσαι αποστερημένος κάθε δύναμης. Η συρρίκνωση της γλώσσας σε λεξικογραμματικό επίπεδο αποτελεί αναγκαιότητα λόγω της συρρίκνωσης της σκέψης του πολίτη . Η μοναδική εικόνα που έχει νόημα είναι αυτή της απόλυτης κυριαρχίας του Κόμματος: μια μπότα που συνθλίβει ένα ανθρώπινο πρόσωπο.
Η γλώσσα ναρκοθετείται από τους εχθρούς της σκέψης και των ιδεών. Η Newspeak του «1984» μεταμφιέζεται σε λόγο της πολιτικής ορθότητας τώρα. Είναι ευθύνη του σημερινού πολίτη να σκέπτεται πολύ για να θωρακιστεί ενάντια σε εκείνους που με την παρασημασιολογία των λέξεων απεργάζονται τον αφανισμό του.
«Ο Μεγάλος Αδελφός σε βλέπει, σε ακούει, ελέγχει κάθε σου πράξη ή παράλειψη, την παραμικρή σου σκέψη. Η φοβερή Αστυνομία Σκέψης είναι πανταχού παρούσα – πρωτίστως μέσα στο μυαλό των ανθρώπων. Μπορεί να σε καταδώσει ο καλύτερος φίλος σου, η κρυφή ερωμένη σου, εσύ ο ίδιος. Όλοι είναι ύποπτοι . Δεν μπορείς να ξέρεις. Δεν μπορείς να εμπιστευτε».
Πως είναι δυνατόν να ζήσεις σε μια τέτοια κοινωνία;
Ο κόσμος του 1984 είναι πιο σκοτεινός , χωρίς ελπίδα , γεμάτος από φόβο, απογοήτευση, χαφιέδες, ρουφιάνους, με εμμονή στην παρακολούθηση και καταγραφή κάθε στιγμής της ζωής χιλιάδων ανθρώπων . Είναι η απόλυτη δυστοπία, η χειρότερη πραγματικότητα..
Σε μια συνέντευξη στον καθηγητή Τσουκαλά («BHMAgazino», 21.10.2000) ο Λαφοντέν έδωσε, χρησιμοποιώντας εύστοχο δειγματισμό, τον ορισμό της οργουελικής Newspeak. Επέλεξε τη λέξη «επενδυτής» που ορίζεται ως ένας άνθρωπος που έφτιαχνε ένα εργοστάσιο, αγόραζε μηχανήματα για να παράγει κάτι με τους εργαζομένους. Τώρα όμως έχει καταντήσει πλέον ένας κερδοσκόπος που αποβλέπει σε εύκολα κέρδη από τόκους και νομισματικά παιχνίδια. Και καταλήγει στο οργουελικό:
«Πρόκειται λοιπόν για πλήρη αλλοίωση της γλώσσας, με την έννοια ότι οι λέξεις δεν έχουν πια την αρχική κυριολεκτική σημασία τους και καταλήγουν μάλιστα να σημαίνουν κάτι το εντελώς διαφορετικό».
Έτσι και σήμερα. Λέξεις όπως η δημοκρατία, η δικαιοσύνη, η ισονομία, η αξιοκρατία, τα όρια, ο σεβασμός δεν ανταποκρίνονται πια στα σημερινά δεδομένα. Η γλώσσα πάνω από όλα είναι επικοινωνία, είναι σύνδεση , είναι δημιουργία, είναι σύνθεση .Οι λέξεις μας φέρνουν σε επαφή με τον εαυτό μας, ονοματίζουμε τα συναισθήματα μας ,ανακαλύπτουμε την ουσία μας. .
Ο Όργουελ μέσα από το μυθιστόρημα του προσπάθησε να προειδοποιήσει την ανθρωπότητα. Αν χάσουμε τη γλώσσα μας , χάνουμε την ταυτότητα μας. Μας έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το πού μπορεί να οδηγήσει η παγίδα της ευκολίας, η γοητεία της ανευθυνότητας, η ανάγκη για πεφωτισμένους ηγέτες-πατερούληδες…
Ωστόσο εντοπίζεται η εγγενής αδυναμία αυτών των καθεστώτων στην έλλειψη ζωτικότητας, στην αποσύνδεσή τους από τη βάση , τα απλά ζητούμενα της ζωής που τα οδηγεί αργά αλλά σταθερά στην αυτοκαταστροφή τους. Στο τέλος συνθλίβονται από το βάρος της αλαζονείας και την υπεροψίας τους , την αίσθηση της απόλυτης ισχύς.
Λίγο πριν από το τέλος, αφού έχει υποστεί τα πάνδεινα, ταπεινώσεις και εξευτελισμούς πέρα από κάθε ανθρώπινο όριο, ο ήρωας ξαφνιάζει τον βασανιστή του, λέγοντας:
«Δεν θα τα καταφέρετε. Είναι αδύνατον να θεμελιώσεις ένα πολιτισμό πάνω στον φόβο, το μίσος και τη σκληρότητα. Δεν θα διαρκέσει. Η ζωή θα σας νικήσει».
