Η εξουσία δεν διαφθείρει τον άνθρωπο απλά αποκαλύπτει τον χαρακτήρα του.
Η Φάρμα του Τζόρτζ Όργουελ είναι εμφανώς ένα μυθιστόρημα – αλληγορία για την κοινωνία των ανθρώπων και εμφανίζεται ως μια ιστορία Εξέγερσης των ζώων.
Ζώα που ζουν και εργάζονται σκληρά σε μια φάρμα με όνομα «Το Αρχοντικό». Μια ζωή δυστυχισμένη, κουραστική και σύντομη. Ο ιδιοκτήτης κύριος Τζόουνς είναι σκληρός και άδικος. Σ’ αυτό το «Αρχοντικό», λίγο πριν πεθάνει, ο σεβάσμιος «Λευκός κάπρος ή αλλιώς ο «γέρο-Στρατηγός Μέιτζορ συγκέντρωσε όλα τα ζώα της φάρμας στην αποθήκη για να τους μεταφέρει το όραμά του για μια κοινωνία όπου θα ζουν ελεύθερα χωρίς την εκμετάλλευση του ανθρώπου ». Όλοι παραβρέθηκαν στην ομιλία του, το δυνατό άλογο , τη σκεπτόμενη φοράδα, τον στωικό γαϊδαράκο , τις κότες, τα σκυλιά, τα πρόβατα, τις πάπιες, τις αγελάδες, ακόμα και τους «τρομακτικούς» αρουραίους και άκουσαν για τα αγαθά μιας Εξέγερσης που θα φέρει την ισότητα ανάμεσα στα ζώα της φάρμας και η οποία όταν επεκταθεί θα φέρει τη γενική ισότητα των ζώων..
Οι συνεχιστές του, οι κάπροι αναλαμβάνουν την ηγεσία όλων των ζώων της Φάρμας. Τα ζώα εξεγείρονται, διώχνουν τον κύριο Τζόουνς και όλα δείχνουν ότι το ποθούμενο της Ελευθερίας γίνεται πραγματικότητα.
Ότι αρχίζει ωραία τελειώνει με πόνο
Το αρχικό σχέδιο ήταν να ξανακτίσουν μια κοινωνία όπου όλα «τα ζώα είναι ίσα». Στις εντολές όμως, όχι στην πραγματική ζωή. Στη θεωρία όχι στην πράξη Η διαμάχη των δύο ηγετών κάπρων Σνόουμπολ και Ναπολέων οδηγεί στην εκδίωξη του Σνόουμπολ (άλλωστε ένας πρέπει να είναι ο αρχηγός) και στη σταδιακή χειροτέρευση της ζωής των άλλων ζώων, εκτός των κυρίαρχων γουρουνιών και από αυτά μερικά όχι όλα , όσα είναι υπάκουα. Οι εντολές σταδιακά αλλάζουν υπέρ των γουρουνιών, χωρίς καν να το πάρουν είδηση τα άλλα ζώα. Πρώτη άλλαξε η Τέταρτη Εντολή και εκεί που έγραφε ότι «κανένα ζώο δεν θα κοιμάται σε κρεβάτι» προστίθεται ένα «με σεντόνια». Τα γουρούνια κοιμούνται ήδη στα κρεβάτια του παλιού «Αρχοντικού» που έχει μετονομαστεί σε «Φάρμα των ζώων». Ενώ και στην Έκτη Εντολή που έλεγε πως «κανένα ζώο δεν θα σκοτώνει άλλο ζώο» προστίθεται ένα «άνευ λόγου».
«Όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά ορισμένα ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα». Αυτή η φράση του Τζορτζ Όργουελ από τη Φάρμα των Ζώων έχει περάσει στην συνείδηση των σκεπτόμενων ανθρώπων για την στρέβλωση που μπορεί να υποστεί η έννοια της Δημοκρατίας.
Τα γουρούνια της φάρμας, τα οποία, μετά την επανάσταση κατά των ανθρώπων-αφεντικών και την ανατροπή των τελευταίων, δεν εγκαθιδρύουν την ισότητα μεταξύ των ζώων, που ήταν ο αρχικός στόχος της επανάστασης, αλλά ένα ολοκληρωτικό καθεστώς υπό την απόλυτη εξουσία του γουρουνιού που ονομάζεται «Ναπολέων».
Η ιστορία αλλάζει άλλα είχαν υποσχεθεί και άλλα έπραξαν. Αρχικά υποβαθμίζεται ο ρόλος του Σνόουμπολ που ήταν μαζί με τον Ναπολέων στην αντίσταση κατά των ανθρώπων. Στη συνέχεια αυτός κατηγορείται πως ανέκαθεν ήταν εχθρός της Εξέγερσης, προδότης και πράκτορας των ανθρώπων. Ο Ναπολέων κατοχυρώνει το δικαίωμά του να έχει πάντα δίκιο επομένως και το ακαταδίωκτο. Έτσι αρχίζει μια σκληρή ζωή όπου ο Ναπολέων με τη βοήθεια εννέα σκυλιών που είχε αρπάξει όταν ήταν κουτάβια, εξοντώνει το ένα μετά το άλλο όσα ζώα φαίνεται ή υποψιάζεται ότι μπορεί να τον αμφισβητούν. Τα γουρούνια, με το επιχείρημα πως ασκούν εγκεφαλική εργασία, ζητούν και λαμβάνουν περισσότερα προνόμια. Ο Ναπολέων αρχίζει να υποστηρίζει και να εφαρμόζει πράγματα που πριν ζητούσε ο Σνόουμπολ και ο ίδιος απέρριπτε. Συμμαχεί με τους δύο γείτονες ιδιοκτήτες και αρχίζει εμπόριο με αυτούς. Μόνο που όταν συμμαχεί με τον έναν, ο άλλος κηρύσσεται μέγας εχθρός και όταν συμμαχεί με τον άλλο, ο πρώτος γίνεται αυτός ο εχθρός. “Διαίρει και βασίλευε”.
Οι αριθμοί χειραγωγούνται ώστε να φαίνεται πως η μίζερη ζωή των ζώων είναι πολύ καλύτερη απ’ αυτή της περιόδου που αυτά υπηρετούσαν τους ανθρώπους. Όλα ζάχαρη. Είναι καιρός πλέον να αλλάξουν και οι άλλες εντολές.
Αυτό είναι και το τέλος μιας Εξέγερσης που υποσχέθηκε ελευθερία, αυτοκυβέρνηση και ισότητα και μοίρασε ανισότητες, φυλακίσεις και εκτελέσεις καταλήγοντας στο να μετονομαστεί η «Φάρμα» πάλι σε «Αρχοντικό» και τα σηκωμένα στα δύο πόδια γουρούνια να μοιάζουν στους ανθρώπους. Καθόλου περίεργο που ο εξαιρετικός δουλευταράς που τα έδινε όλα για τη Φάρμα, ο Μπόξερ, το δυνατό άλογο, μετά από ένα ατύχημα στη δουλειά του δίνεται στον εκδοροσφαγέα, αφού πλέον δεν μπορεί να είναι σε τίποτα άλλο χρήσιμος.
Μια ιστορία με πολλαπλούς αποδέκτες
Η ελπίδα πουλάει. Λες στους ανθρώπους αυτό που θέλουν να ακούσουν και αφού εκλεγείς και πάρεις την εξουσία εφαρμόζεις ότι είχες στο μυαλό σου χωρίς να λαμβάνεις αυτούς που σε στήριξαν υπόψη σου.
Η δύναμη της προπαγάνδας είναι μια διαχρονική τακτική. Η αλήθεια παραποιείται εύκολα από τους ισχυρούς για να ελέγχουν τους πολίτες και αλλάζουν τους κανόνες σύμφωνα με τα συμφέροντα τους.
Ο Όργουελ ασκεί εδώ κριτική στον ολοκληρωτισμό που καμουφλάρεται πίσω από όμορφα λόγια και υποσχέσεις. Πως μπορείς να εμπιστευτείς τους Σωτήρες ;Στη Φάρμα των Ζώων διαφαίνεται ξεκάθαρα ότι στο όνομα της Δημοκρατίας συντελούνται οι μεγαλύτερες εκτροπές. Είναι έτοιμη η μάζα να δεχτεί την αλήθεια; Μπορεί να την αντέξει;
Ο ίδιος υποστήριζε «αν σημαίνει ένα πράγμα η ελευθερία, σημαίνει να λες στους ανθρώπους αυτά που δεν θέλουν να ακούσουν» .Η φάρμα των Ζώων καθιστά σαφές ότι η απόλυτη εξουσία διαφθείρει και ότι οι επαναστάσεις συχνά προδίδονται ή υποκινούνται από αόρατες και μυστικές δυνάμεις. Τα ζώα πολέμησαν για την ελευθερία, αλλά όταν τα γουρούνια πήραν τη θέση των ανθρώπων έγιναν ακόμα πιο σκληροί αφέντες. Ποια είναι τα κίνητρα των ηγετών που υπόσχονται ένα καλύτερο μέλλον; Ποιο είναι το ηθικό τους υπόβαθρο; Θα έχουν το σθένος να αντισταθούν στην γοητεία της εξουσίας ή θα γίνουν και οι ίδιοι όμοιοι με τους τυράννους που ανέτρεψαν;
Είναι συνηθισμένο πια. Το όραμα για μια κοινωνία ίσων πολιτών να μεταβάλλεται σταδιακά σε ένα εφιαλτικό, απολυταρχικό καθεστώς που φυλακίζει και εξοντώνει τους αντιφρονούντες.
