«Σκλαβιά μεταμφιεσμένη σε ευημερία»

Μια «σκλαβιά μεταμφιεσμένη σε ευημερία» περιγράφει τη σημερινή κατάσταση της κοινωνίας όπου οι άνθρωποι ανταλλάσσουν την πραγματική τους ελευθερία με υλικά αγαθά, ασφάλεια ή κοινωνική αποδοχή.

Είμαστε μια βαθιά υλιστική κοινωνία, καθώς η αξία του ανθρώπου και η επιτυχία του μετριούνται πλέον κυρίως με βάση τα περιουσιακά του στοιχεία και την καταναλωτική του δύναμη. Η ελεύθερη αγορά που υπόσχεται άνεση και αφθονία προϊόντων με ημερομηνία λήξεως και η συνεχής κατανάλωση φρόντισε να σφυρηλατήσει το νου των ανθρώπων ότι η καταξίωση έρχεται όταν ακολουθεί ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής που το ονόμασε πρόοδο και εξέλιξη.

Η τυφλή υπακοή σε πρότυπα lifestyle με αντάλλαγμα την κοινωνική αποδοχή, οδήγησαν σε ένα ιδιότυπο κομφορμισμό όπου η ομοιογένεια κερδίζει συνεχώς έδαφος οδηγώντας στην απώλεια της ατομικής αυθεντικότητας. Το “τυράκι στη φάκα” είναι η πρόσβαση σε πολυτελείς απολαύσεις , όπως είναι η ζωή των πλουσίων και των ισχυρών . Έτσι το άτομο παραμυθιάζεται με την καλοζωία παίρνει υπερβολικά δάνεια , αυξάνει τα χρέη του για την αγορά πραγμάτων που του προσφέρουν status, που γίνεται “κάποιος” στα μάτια των άλλων , τα οποία όμως τον αναγκάζουν να εργάζεται ασταμάτητα σε δουλειές που μισεί.Εθίστηκε στον ψηφιακό κόσμο και στην ανάγκη της απεριόριστης ενημέρωσης και διασύνδεσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία στην πραγματικότητα ελέγχουν την προσοχή και τον χρόνο μας και διαμορφώνουν σκέψη και ψυχολογία.

Μας είχαν προειδοποιήσει

Aldous Huxley (Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος): Προέβλεψε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι θα αγαπούν την υποδούλωσή τους επειδή θα είναι ναρκωμένοι από την καταναλωτική αφθονία και τις εύκολες απολαύσεις.
Jean-Jacques Rousseau: Είχε γράψει το περίφημο «Ο άνθρωπος γεννήθηκε ελεύθερος, και παντού είναι στις αλυσίδες», φωτογραφίζοντας τις συμβάσεις της κοινωνίας.
Erich Fromm (Ο φόβος μπροστά στην ελευθερία): Ανέλυσε πώς οι άνθρωποι συχνά παραδίδουν την ελευθερία τους σε συστήματα ή δομές για να γλιτώσουν από το άγχος της προσωπικής ευθύνης.

Η σκλαβιά έχει την επικάλυψη της ασφάλειας

Ο άνθρωπος έχει έμφυτη ανάγκη για προστασία.

Τα σύγχρονα συστήματα το γνωρίζουν και δεν επιβάλλονται με τη βία, αλλά προσφέροντας άνεση και προνόμια. ΄Ετσι , ο εγκλωβισμός γίνεται εθελοντικός. Δεχόμαστε την καθολική ψηφιακή παρακολούθηση (κάμερες, αλγόριθμοι, έλεγχος δεδομένων) και το ακλόνητο επιχείρημα της προστασίας από το έγκλημα ή την τρομοκρατία, που ποτέ όμως δεν εκλείπει ως κοινωνικό φαινόμενο. Μπαίνουμε οικειοθελώς μέσα στο κλουβί μας, αποδεχόμαστε τα αόρατα δεσμά μας γιατί τα σύγχρονα συστήματα με τη συλλογή των προσωπικών μας δεδομένων γνωρίζουν καλά τις αδυναμίες μας και τις επιθυμίες μας. Όμως δεν επιβάλλονται με τη βία , αλλά ως κοινωνικό αγαθό. Κατά συνέπεια ο εγκλωβισμός γίνεται εθελοντικός.

Άλλωστε η πραγματική ελευθερία απαιτεί ωριμότητα σύνεση ρίσκο, αποφάσεις και διαχείριση της αποτυχίας. Η «ασφάλεια» αφαιρεί αυτό το βάρος, προσφέροντας έναν έτοιμο οδηγό χρήσης για τη ζωή. Έτσι ακολουθούμε τυφλά τα προκαθορισμένα κοινωνικά βήματα όχι επειδή μας εκφράζουν, αλλά επειδή έχουμε πειστεί ότι δεν επιβιώνουμε έξω από το μαντρί. Το γνωστό μονοπάτι με την υψηλή επιστασία μειώνει το άγχος του άγνωστου και μας βολεύει αφάνταστα΄.

Η επικάλυψη της ασφάλειας είναι τόσο πετυχημένη συνταγή επειδή μετατρέπει τον συμβιβασμό σε «λογική επιλογή» και τον φόβο σε «σύνεση».