Ο κοινωνικός αυτοματισμός είναι ύπουλος γιατί δεν τον επιβάλλουν άμεσα οι ισχυροί. Αντίθετα, τον υιοθετούν άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν, αλλά δρουν σαν άτυποι υπερασπιστές της εξουσίας, είτε από φόβο, είτε από αφέλεια, είτε από καθαρό συμφέρον. Και όσο αυτό συνεχίζεται, η πραγματική εξουσία δεν χρειάζεται καν να λογοδοτήσει. Γιατί όσο πολεμάμε ο ένας τον άλλον, κανείς δεν κοιτάζει προς τα πάνω.
Πώς λειτουργεί ο κοινωνικός αυτοματισμός
Ο κοινωνικός αυτοματισμός δεν είναι μια τυχαία κοινωνική δυναμική. Είναι ένας μηχανισμός ελέγχου, σχεδιασμένος ώστε οι πολίτες να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου, αντί να διεκδικούν λύσεις απέναντι στις πραγματικές αιτίες των προβλημάτων. Πρόκειται για μια στρατηγική που επιτρέπει στο σύστημα να αποφεύγει την πίεση για αλλαγή, διατηρώντας ανέπαφη τη δομή του.
Για να είναι αποτελεσματικός, ο κοινωνικός αυτοματισμός βασίζεται στα παρακάτω βασικά στάδια:
- Μετατόπιση Ευθύνης (Αποδιοπομπαίος Τράγος): Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από τη ρίζα ενός προβλήματος (π.χ. κυβερνητική πολιτική) σε «φανταστικούς εχθρούς» ή συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες. Αντί οι πολίτες να στρέφονται κατά της εξουσίας, στρέφονται κατά των διπλανών τους.
- Καλλιέργεια Διχασμού: Το σύστημα σπέρνει έριδες ανάμεσα σε διαφορετικές εργασιακές ή κοινωνικές ομάδες (π.χ. ιδιωτικοί υπάλληλοι εναντίον δημοσίων). Αυτό εμποδίζει τη δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου διεκδικήσεων.
-
Νομιμοποίηση Καταστολής: Όταν μια κοινωνική ομάδα στοχοποιείται ως «υπεύθυνη για την ταλαιπωρία του κόσμου» (π.χ. απεργοί που κλείνουν δρόμους), το σύστημα αποκτά την κοινωνική αποδοχή που χρειάζεται για να επιβάλει περιοριστικά μέτρα ή καταστολή.
- Έμμεσος; Έλεγχος; Ο αυτοματισμός είναι ύπουλος γιατί δεν επιβάλλεται πάντα άμεσα. Οι ίδιοι οι πολίτες γίνονται άτυποι υπερασπιστές της εξουσίας από φόβο, αφέλεια ή την ανάγκη για “ησυχία” χωρίς η εξουσία να χρειάζεται να παρέμβει φανερά.
- Αποπολιτικοποίηση :Μετατρέποντας ένα πολιτικό ζήτημα σε προσωπική κόντρα μεταξύ πολιτών , το σύστημα υποβαθμίζει την πολιτική συζήτηση και αποθαρρύνει τη συλλογική δράση.
Με λίγα λόγια, ο κοινωνικός αυτοματισμός λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης της κοινωνικής οργής, κατευθύνοντάς την μακριά από τα κέντρα λήψης αποφάσεων και προς τα μέσα της ίδιας της κοινωνίας. Δημιουργείται κοινωνική ένταση μεταξύ των πολιτών, αντί για πίεση προς την κυβέρνηση ή τους εργοδότες. Πρόκειται για μια μορφή χειραγώγησης της κοινής γνώμης, όπου η κοινωνική αυτοματοποίηση οδηγεί τους πολίτες να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου, εξυπηρετώντας έμμεσα τα συμφέροντα της εξουσίας.
