Ο Χοσέ Μαρτί (José Martí), ο “Απόστολος” της κουβανικής ανεξαρτησίας, ύμνησε την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την πατρίδα μέσα από το ποιητικό του έργο, ιδιαίτερα στη συλλογή “Versos Sencillos” (Απλοί Στίχοι). Η ποίησή του συνδυάζει την επαναστατική ορμή με τον λυρισμό, εστιάζοντας στην έννοια της ελευθερίας ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.
Το ποίημα υμνεί την ηθική ακεραιότητα, τη φιλία («διαλέγω έναν ειλικρινή φίλο») και την αλληλεγγύη προς τους καταπιεσμένους. Το ποίημα γράφτηκε ενώ ο Μαρτί προετοίμαζε τον αγώνα για την ανεξαρτησία της Κούβας. Η «ειλικρίνεια» και η «απλότητα» αντιπαραβάλλονται με τη διαφθορά της αποικιοκρατίας. Το ποίημα έγινε γνωστό καθώς οι στίχοι του χρησιμοποιήθηκαν στο πασίγνωστο τραγούδι Guantanamera , το οποίο αποτελεί ένα ανεπίσημο ύμνο της Κούβας .
| Yo soy un hombre sincero De donde crece la palma Y antes de morirme, quiero Echar mis versos del alma Guantanamera, guajira guantanameraMi verso es de un verde claro Y de un carmín encendido Mi verso es de un ciervo herido Que busca en el monte amparo Guantanamera, guajira guantanamera Cultivo una rosa blanca Y para el cruel que me arranca Con los pobres de la tierra |
Είμαι ένας έντιμος άνθρωπος Από εκεί που φυτρώνουν οι φοίνικες Και πριν πεθάνω, θέλω να μοιραστώ τους στίχους στην ψυχή μου Guantanamera, guajira guantanameraΟ στίχος μου είναι ανοιχτό πράσινος Ο στίχος μου είναι πύρινος πορφυρός Ο στίχος μου είναι μια πληγωμένη ελαφίνα Ψάχνοντας για καταφύγιο στα βουνά Γκουανταναμέρα, γκουαχίρα γκουανταναμέρα Καλλιεργώ ένα λευκό τριαντάφυλλο Και για τον σκληρό που ραγίζει Με τους φτωχούς της γης Βουνά ρυάκια |
| . | |
Είμαι ένας έντιμος άνθρωπος
Από εκεί που φυτρώνουν οι φοίνικες
Και πριν πεθάνω, θέλω
να μοιραστώ τους στίχους στην ψυχή μου
Guantanamera, guajira guantanamera
Ο στίχος μου είναι ανοιχτό πράσινος
Ο στίχος μου είναι πύρινος πορφυρός
Ο στίχος μου είναι μια πληγωμένη ελαφίνα
Ψάχνοντας για καταφύγιο στα βουνά
Γκουανταναμέρα, γκουαχίρα γκουανταναμέρα
Καλλιεργώ ένα λευκό τριαντάφυλλο
τον Ιούλιο όπως τον Ιανουάριο
για έναν αληθινό φίλο
που μου δίνει το τίμιο χέρι του
Γκουανταναμέρα, γκουαχίρα γκουανταναμέρα
Και για τον σκληρό που ραγίζει
την χτυποκάρδια μου,
δεν καλλιεργώ ούτε αγκαθωτά ούτε τσουκνίδες,
καλλιεργώ ένα λευκό τριαντάφυλλο.
Γκουανταναμέρα, γκουαχίρα γκουανταναμέρα.
Με τους φτωχούς της γης
έριξα τον κλήρο μου.
Βουνά ρυάκια
με ευχαριστούν περισσότερο από τη θάλασσα.
Γκουανταναμέρα, γκουαχίρα γκουανταναμέρα
