Όταν το ψέμα αναμειγνύεται με την αλήθεια
Έχει περάσει ένας αιώνας αφότου η θρυλική ραδιοφωνική μεταφορά του έργου ο Πόλεμος των Κόσμων που είχε κυκλοφορήσει στα ερτζιανά, με το θεατρικό επιστημονικής φαντασίας και τον αντικτυπό του να μένει στην Ιστορία αναδεικνύοντας την άνεση με την οποία μπορεί να εξαπατηθεί ο κόσμος.
Ήταν το 1938 που οι ακροατές του ραδιοφώνου CBS βρέθηκαν να ακούνε αυτό που νόμιζαν ότι ήταν μια ζωντανή αναφορά για μια εισβολή εξωγήινων στο Νιου Τζέρσεϊ. Το πρόγραμμα περιέγραφε πλάσματα από ένα διαστημόπλοιο που επιτίθεται σε ντόπιους και τις αποτυχημένες προσπάθειες των αξιωματούχων και του στρατού να τα σταματήσουν. Στην πραγματικότητα, η μετάδοση ήταν ένα επεισόδιο της ραδιοφωνικής σειράς του Όρσον Γουέλς The Mercury Theatre on the Air, η οποία είχε διασκευάσει τον Πόλεμο των Κόσμων του HG Wells με τον πιο δραματικό τρόπο που μπορούσε να φανταστεί κανείς.
Ο Πόλεμος των Κόσμων του HG Wells κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε σειρά στη δημοσίευση του Ηνωμένου Βασιλείου Pearson’s Magazine το 1897. Το επόμενο έτος, εκδόθηκε ως πλήρης τόμος για πρώτη φορά και δεν έχει εξαντληθεί ποτέ στην 125χρονη ιστορία του.
Στην αρχική ιστορία, οι Αρειανοί σχεδιάζουν και στη συνέχεια πραγματοποιούν μια εισβολή στη Γη λόγω έλλειψης πόρων στον δικό τους πλανήτη, σε μια σατιρική εξέταση της αποικιοκρατίας.
Η σειρά αποτελούνταν από ζωντανές ραδιοφωνικές δραματικές διασκευές κλασικής λογοτεχνίας, που παίζονται κάθε εβδομάδα από την εταιρεία ρεπερτορίου Mercury Theatre.
Ο Όρσον Γουέλς έφερε την ιδέα μιας προσομοιωμένης μετάδοσης ειδήσεων στον παραγωγό John Houseman.
Η εκπομπή «The War of the Worlds» παρουσιάστηκε σε δύο πράξεις, η πρώτη από τις οποίες αποτελούνταν από το δελτίο ειδήσεων και τα τμήματα ζωντανών ρεπορτάζ και διήρκεσε σχεδόν 40 λεπτά συνεχόμενα χωρίς διακοπές, ενισχύοντας περαιτέρω την ψευδαίσθηση ότι τα γεγονότα συνέβαιναν σε πραγματικό χρόνο. Η δεύτερη πράξη έμοιαζε περισσότερο με παραδοσιακά ραδιοφωνικά δράματα και ακολούθησε έναν επιζώντα, τον οποίο έπαιξε ο ίδιος ο Welles, στον απόηχο της εισβολής.
Ήταν τέτοια η πιστότητα της αναμετάδοσης που το ραδιοφωνικό πρόγραμμα έπεισε τους ακροατές ότι η χώρα δεχόταν πραγματικά επίθεση από Αρειανούς. Ακολούθησαν σκηνές μαζικής υστερίας. ¨Ηταν συγκλονιστικό το γεγονός ότι η εκπομπή αφηγήθηκε με ιδιαίτερα αποτελεσματικό και συναρπαστικό τρόπο αυτή την ιστορία. Με τη ρεαλιστική μορφή τυπικού ραδιοφωνικού προγράμματος που διακόπτεται από δελτία ειδήσεων, φωνητικές ερμηνείες που αποπνέουν επιδέξια σοκ και τρόμο και πειστικά ηχητικά εφέ που απεικονίζουν τα απόκοσμα όπλα που χρησιμοποιούνται εναντίον των ανθρώπων, το “The War of the Worlds” είναι μια αναμφισβήτητη απόδειξη της δύναμης του ήχου, και της επίδρασης των μέσων αυτών στη μάζα.Το γεγονός ανέδειξε την ασύλληπτη δύναμη των μέσων μαζικής ενημέρωσης και την εξουσία που ασκούν στους πολίτες. Οι εφημερίδες έδιναν την εντύπωση ότι είχε επικρατήσει αληθινή υστερία Ανέδειξαν με περίτρανο τρόπο πόσο ευάλωτοι είναι οι άνθρωποι στην δύναμη της εικόνας και του ήχου.
Όπως συζητά ο A. Brad Schwartz στο βιβλίο του Broadcast Hysteria , μια ιστορία και ανάλυση του φαινομένου που έγινε αυτή η ραδιοφωνική μετάδοση, “The War of the Worlds” τροφοδοτήθηκε δυναμικά από το εκτεταμένο άγχος για έναν πραγματικό επικείμενο πόλεμο και χρησιμοποίησε την ανασφάλεια των Αμερικανών για να πραγματοποιήσει αυτό το “πείραμα”.
Είναι αλήθεια ότι ορισμένοι ακροατές ήταν πεπεισμένοι ότι μια εξωγήινη κρίση εκτυλισσόταν στη πραγματικότητα και βίωναν αντίστοιχα συναισθήματα
Συμπέρασμα:
Αν εκείνη την εποχή με τα πενιχρά μέσα που διέθετε ο κόσμος του θεάματος και της ενημέρωσης μπόρεσε να εξαπατήσει μια μεγάλη μερίδα Αμερικανών πολιτών, ας φανταστούμε τι μπορεί να κάνει τώρα που διαθέτει μια τεχνολογία που του επιτρέπει να παρουσιάσει με ανατριχιαστική ακρίβεια μια κατάσταση και να δημιουργήσει ανάλογες αντιδράσεις. Ας υποθέσουμε με πόση ευκολία θα μπορούσε να στηθεί μια πανδημία ικανή να οδηγήσει τον πλανήτη σε εγκλεισμό, ή μια εισβολή εξωδιαστατικών όντων από ολογράμματα και τόσα άλλα.
Ζούμε στην εποχή της παραπλάνησης και της εξαπάτησης. όπου το ψέμα ανακατεύεται με την αλήθεια, ένα εκρηκτικό μείγμα που στοχεύει τον ανθρώπινο νου.
Βιώνουμε μια συνεχόμενη πρωταπριλιά.
Καλό μήνα είπαμε;
