Category: Ψυχολογία

 Μια «σκλαβιά μεταμφιεσμένη σε ευημερία» περιγράφει τη σημερινή κατάσταση της κοινωνίας  όπου οι άνθρωποι ανταλλάσσουν την πραγματική τους ελευθερία με υλικά αγαθά, ασφάλεια ή κοινωνική αποδοχή. Είμαστε  μια βαθιά υλιστική κοινωνία, καθώς η αξία του ανθρώπου και η επιτυχία του μετριούνται πλέον κυρίως με βάση τα περιουσιακά του στοιχεία και την καταναλωτική του δύναμη. Η ελεύθερη αγορά που υπόσχεται άνεση και αφθονία προϊόντων με ημερομηνία λήξεως και η συνεχής κατανάλωση φρόντισε να σφυρηλατήσει το νου των ανθρώπων ότι η καταξίωση έρχεται όταν ακολουθεί ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής που το ονόμασε…

Περισσότερα

Ο Edward Bernays (Έντουαρντ Μπερνέζ, 1891–1995)  θεωρείται ο αρχιτέκτονας της σύγχρονης μαζικής χειραγώγησης και προπαγάνδας  στις δυτικές δημοκρατίες. Όντας ανιψιός του Sigmund Freud, συνδύασε τις ψυχαναλυτικές θεωρίες του θείου του με τις κοινωνικές επιστήμες για να αναπτύξει τεχνικές που επηρεάζουν το ασυνείδητο του πλήθους, μετατρέποντας την προπαγάνδα από πολεμικό εργαλείο σε καθημερινή πρακτική του καπιταλισμού και της πολιτικής. Το 1928, ο Bernays εξέδωσε το εμβληματικό του βιβλίο με τίτλο “Propaganda”. Στο έργο αυτό υποστήριξε ανοιχτά ότι η συνειδητή χειραγώγηση των συνηθειών και της γνώμης των μαζών είναι απαραίτητο συστατικό της…

Περισσότερα

Ο Αντώνης Ανδρουλιδάκης  αναπτυξιακός και κοινωνικός ψυχολόγος και συγγραφέας Ο Jung, σε μια επιστολή του προς τον Miguel Serrano το 1960, θυμάται την παρηγοριά που, όπως γράφει, έδωσε κάποτε ένας παλιός αλχημιστής στον μαθητή του: όσο απομονωμένος κι αν είσαι, όσο μόνος κι αν αισθάνεσαι, αν κάνεις το έργο σου αληθινά και ευσυνείδητα, άγνωστοι φίλοι θα έρθουν κάποτε να σε αναζητήσουν. Παλιότερα η σκέψη αυτή μου φαινόταν και μένα παράξενη ή, μάλλον, κάπως ψευτοπαρηγορητική. Μια όμορφη φράση για εκείνον που βρίσκεται μόνος του και χρειάζεται να πιστέψει ότι κάπου, κάποτε,…

Περισσότερα

Στον παραλογισμό  που χαρακτηρίζει  τη ζωή μας, έγκειται και η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας , η διάθεση να ακούσεις τον άλλο και να καταλάβεις τι έχει να σου πει όπως και να ακουστείς και εσύ με την ίδια προσοχή. Ο λόγος πια φαίνεται κούφιος , κενός νοήματος.  Σα  η λογική να έχει εγκαταλείψει τον ανθρώπινο νου και όλοι να παίζουν παιχνίδια με το μυαλό του άλλου. Τα (mind games) τα παιχνίδια του μυαλού , για τα οποία πολύς λόγος γίνεται τα τελευταία χρόνια,  είναι μια τοξική συμπεριφορά χειραγώγησης. Προκαλεί σύγχυση, αμφιβολία…

Περισσότερα

Η μεγαλύτερη παγίδα των κοινωνικών δικτύων είναι η συνεχής   αλγοριθμική χειραγώγηση. Καθώς οι πλατφόρμες σχεδιάζονται για να μεγιστοποιούν τον χρόνο παραμονής μας, μας εγκλωβίζουν σε μια αέναη αναζήτηση  και σε εξιδανικευμένες εικονικές πραγματικότητες. Ο αλγόριθμος έχει κατασκευαστεί για να μας “ρουφάει το χρόνο”. Μας πετάει συνεχώς βαρύγδουπους τίτλους για να μας αποσπά τη προσοχή . Το ένα κλικάρισμα φέρνει το άλλο  μέχρι που αντιλαμβανόμαστε  ότι έχουμε χάσει  τον πολύτιμο χρόνο  μας σκρολάροντας. Τα δίκτυα που έχουν φτιάξει το προφίλ μας ξέρουν τα ενδιαφέροντά μας   και τις αναζητήσεις μας , για…

Περισσότερα

Περισσότερα

Περισσότερα

Το πείραμα με τους  5 πιθήκους, τη σκάλα και τις μπανάνες,  χρησιμοποιείται ως αλληγορία για την κοινωνική συμμόρφωση και την οργανωσιακή κουλτούρα. Η κοινωνική συμμόρφωση σήμερα εκδηλώνεται λιγότερο μέσω φυσικής βίας (όπως στο παράδειγμα με τους πιθήκους) και περισσότερο μέσω της επιθυμίας για κοινωνική αποδοχή ή του φόβου της κοινωνικής απόρριψης. Ειδικά τα κοινωνικά δίκτυα έχουν παίξει κομβικό ρόλο σε αυτό δημιουργώντας νέους, ισχυρούς μηχανισμούς συμμόρφωσης: Η κουλτούρα των “Likes”: Οι χρήστες συχνά δημοσιεύουν περιεχόμενο που ευθυγραμμίζεται με αυτό που θεωρείται «αποδεκτό» ή «δημοφιλές» για να λάβουν επιβεβαίωση ( γεγονός που ανεβάζει την…

Περισσότερα

Η «λατρεία της βλακείας» δεν είναι απλώς η έλλειψη γνώσης, αλλά η συνειδητή επιλογή της άγνοιας και η αντίσταση στην ορθολογική σκέψη. Ζούμε σε εποχές που  η έλλειψη γνώσης, η απόρριψη της κριτικής σκέψης, ο αντιδιανοουμενισμός και η ημιμάθεια εξυψώνονται, ενώ η εξειδίκευση και η ευρυμάθεια απαξιώνονται. Ο Dietrich Bonhoeffer, Γερμανός θεολόγος, υποστήριξε ότι η βλακεία δεν είναι ένα απλό διανοητικό έλλειμμα, αλλά ένα ηθικό και κοινωνικό πρόβλημα. Κατά τον ίδιο, ο «βλάκας» (ηλίθιος) είναι πιο επικίνδυνος από τον κακό, γιατί δεν διαπραγματεύεται με τη λογική, είναι χειραγωγήσιμος και δρα ως τυφλό…

Περισσότερα

Η θεωρία της Γνωστικής Ασυμφωνίας (Cognitive Dissonance) του Leon Festinger (1957) υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι επιδιώκουν τη συνέπεια στις πεποιθήσεις και συμπεριφορές τους. Όταν  εμφανίζονται αντικρουόμενες γνώσεις ή πράξεις, δημιουργείται δυσάρεστη ψυχολογική ένταση (ασυμφωνία), ωθώντας το άτομο να αλλάξει στάσεις ή να δικαιολογήσει ενέργειες για να αποκαταστήσει την ισορροπία. Η θεωρία αυτή θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος της Κοινωνικής Ψυχολογίας, εξηγώντας πώς δικαιολογούμε λανθασμένες αποφάσεις, πώς αλλάζουμε γνώμες και πώς λειτουργεί η αυτοπαραπλάνηση.  Ο άνθρωπος έχει μια έμφυτη ανάγκη για γνωστική συνέπεια. Όταν υπάρχει ασυμφωνία (π.χ. «καπνίζω» ενώ ξέρω ότι «το κάπνισμα βλάπτει»), δημιουργείται μια δυσάρεστη ένταση.…

Περισσότερα