«Η τέχνη του να πουλάς ψέματα» αναφέρεται συνήθως στους μηχανισμούς με τους οποίους κάποιος μπορεί να γίνει πειστικός, ακόμα και όταν δεν λέει την αλήθεια. Είναι ολόκληρη επιστήμη που βασίζεται σε ψυχολογικούς μηχανισμούς στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και στην δεκτικότητα των παραληπτών.
Τα πιο αποτελεσματικά ψέματα περιέχουν μεγάλο ποσοστό πραγματικών γεγονότων. Και αυτό γιατί η αλήθεια που έχει ενσωματωθεί. χρησιμοποιείται ως «προπέτασμα καπνού» για να περάσει το κατασκευασμένο κομμάτι χωρίς να δημιουργήσει υποψίες.
Οι “ερασιτέχνες” ψεύτες υπεραναλύουν και δίνουν πολλές λεπτομέρειες, γεγονός που προδίδει την ενοχή τους. Οι «επαγγελματίες» κρατούν την ιστορία απλή για να τη θυμούνται εύκολα. Διατηρούν σταθερό το βλέμμα τους και την ένταση της φωνής τους, δεν χειρονομούν ,δεν προσπαθούν να γίνουν πειστικοί. Δείχνουν ότι έχουν αυτοκυριαρχία, ωραιοποιούν την πραγματικότητα ,δίνουν έμφαση στα σημεία που θέλουν να πείσουν και αποφεύγουν τις κακοτοπιές.
Η τέχνη του να πουλάς ψέματα φθάνει στο απόγειο της από την πολιτική ηγεσία σε καιρούς δύσκολους και χαλεπούς με μεγάλη οικονομική αστάθεια και γεωπολιτική ρευστότητα. Σε περιόδους εντάσεων ή πολέμου, οι κυβερνήσεις αποκρύπτουν στρατιωτικά σχέδια, μυστικές συμφωνίες ή πληροφορίες για να μην δείξουν υποχωρητικότητα σε εθνικά θέματα και να μην δημιουργηθεί η αίσθηση της ανασφάλειας και του κινδύνου στους πολίτες.
Οι δηλώσεις των κυβερνήσεων είναι συχνά προσεκτικά υπολογισμένες. Υπάρχει μια ασάφεια , μια γενικότητα, ενίοτε και μια υπεκφυγή προκειμένου να παρακαμφθεί ο ύφαλος. Η δήλωση δεν είναι απλά μια διατύπωση , μια άποψη που μπορεί να ειπωθεί με ειλικρίνεια. Πρέπει να υπηρετεί συγκεκριμένους σκοπούς και να μην υπάρχει η παραμικρή απόκλιση από το διεθνές πλαίσιο που θέτει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την λειτουργία των κρατών ειδικά αυτών που εξαρτώνται πλήρως από τις μεγάλες δυνάμεις.
Για αυτό το λόγο πολλές φορές, η απόκρυψη της αλήθειας (π.χ. για περιβαλλοντικά ζητήματα όπως είναι η κλιματική αλλαγή ή επιπτώσεις προϊόντων στην υγεία όπως είναι οι παρενέργειες εμβολίων και φαρμάκων) γίνεται για την προστασία ισχυρών οικονομικών ομίλων που χρηματοδοτούν ή επηρεάζουν την πολιτική ηγεσία .
« Το ευγενές ψεύδος
Βέβαια το άλλοθι για την υπέρμετρη χρήση της ¨τέχνης του να πουλάς ψέματα” στη πολιτική ζωή βρίσκεται στη πεποίθηση ότι οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι της πολιτείας παραποιούν την αλήθεια για λόγους εθνικής σταθερότητας.. Στη πολιτική θεωρία το ψέμα των κυβερνήσεων συχνά δικαιολογείται από τις ίδιες ως «ευγενές ψεύδος» δηλαδή ένα ψέμα που λέγεται για το υποτιθέμενο καλό της κοινωνίας. Ωστόσο, στην πράξη, η γραμμή μεταξύ της προστασίας του κράτους και της προστασίας της ίδιας της κυβερνητικής καρέκλας είναι συνήθως πολύ λεπτή.
Αλλά και ο λαός συνηθίζει και ίσως επιζητεί το ψέμα. Ο κόσμος δεν συνηθίζει το ψέμα απλώς επειδή κουράστηκε να αντιδρά, αλλά επειδή η αλήθεια είναι συχνά πολύ πιο βαριά, περίπλοκη και επώδυνη από ένα βολικό ψέμα.
Σε μια κοινωνία που μας λανσάρει την ευκολία και την άνεση ως πηγή ευδαιμονίας, οι άνθρωποι τείνουμε να πιστεύουμε αυτό που θέλουμε να είναι αλήθεια και όχι αυτό που αποδεικνύεται από τα γεγονότα. Μας βολεύει να ακούμε ότι «όλα θα πάνε καλά» ή ότι «για όλα φταίνε οι άλλοι» οτιδήποτε , αρκεί να μην ξεβολευτούμε.
Η αλήθεια απαιτεί συχνά από τον πολίτη να αναλάβει προσωπική ευθύνη, να κάνει θυσίες ή να αποδεχτεί μια δυσάρεστη πραγματικότητα Το ψέμα, αντίθετα, προσφέρει μια γρήγορη, ανώδυνη λύση στο μυαλό μας. Όπως λέει και μια γνωστή αγγλική παροιμία: «Ο κόσμος προτιμά να καταστραφεί από έναν έπαινο (ψέμα), παρά να σωθεί από μια επίκριση (αλήθεια)».
Έξις δευτέρα φύσις
Έλενα Καράμπελα
.
