Η μεγαλύτερη παγίδα των κοινωνικών δικτύων είναι η συνεχής αλγοριθμική χειραγώγηση. Καθώς οι πλατφόρμες σχεδιάζονται για να μεγιστοποιούν τον χρόνο παραμονής μας, μας εγκλωβίζουν σε μια αέναη αναζήτηση και σε εξιδανικευμένες εικονικές πραγματικότητες.
Ο αλγόριθμος έχει κατασκευαστεί για να μας “ρουφάει το χρόνο”. Μας πετάει συνεχώς βαρύγδουπους τίτλους για να μας αποσπά τη προσοχή . Το ένα κλικάρισμα φέρνει το άλλο μέχρι που αντιλαμβανόμαστε ότι έχουμε χάσει τον πολύτιμο χρόνο μας σκρολάροντας. Τα δίκτυα που έχουν φτιάξει το προφίλ μας ξέρουν τα ενδιαφέροντά μας και τις αναζητήσεις μας , για αυτό το περιεχόμενο που μας εμφανίζουν, μας επιβεβαιώνει τις ήδη υπάρχουσες απόψεις μας, περιορίζοντας την κριτική μας σκέψη και ενισχύοντας την κοινωνική πόλωση.
Τα Likes και τα σχόλια στοχεύουν την αύξηση της ντοπαμίνης και δημιουργούν ένα νέου τύπου εθισμό , προκαλώντας βραχυπρόθεσμη ικανοποίηση που οδηγεί σε εξάρτηση από την ψηφιακή αποδοχή. Εδώ ελλοχεύει και η παγίδα της σύγκρισης. Η ατελείωτη έκθεση όλων των προσωπικών στιγμών στο διαδίκτυο , η στυλιζαρισμένη εικόνα, η κατασκευασμένη ευτυχία, οι αψεγάδιαστες ζωές δημιουργούν μια διαστρεβλωμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Τα επεξεργασμένα πρότυπα της εικονικής ζωής των άλλων γίνονται τοξικά γιατί έχουν καταστροφική επίδραση στα άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση όταν συγκρίνονται μαζί τους.
Η συνεχής σύγκριση με τις «ιδανικές» ζωές των άλλων προκαλεί αισθήματα ανεπάρκειας και θλίψης και μια έντονη τάση μιμητισμού. . Έτσι δημιουργούνται νέες ψυχικές διαταραχές όπως το Σύνδρομο FOMO (Fear of Missing Out) που έγκειται στον έντονο φόβο ότι οι άλλοι ζουν πιο συναρπαστικές εμπειρίες . Αυτό προκαλεί διαρκές στρες και νευρικότητα και μια επιρρέπεια σε ακραίες συμπεριφορές και πράξεις.
Μια άλλη διαστρέβλωση είναι η τελειότητα της εξωτερικής εμφάνισης. Τα φίλτρα ομορφιάς δημιουργούν μη ρεαλιστικά πρότυπα .Οι νέοι προσπαθούν να μοιάσουν στις άψογες αναλογίες της φιλτραρισμένης εικόνας και παρασύρονται σε άσκοπες χειρουργικές επεμβάσεις, σε κατανάλωση επιβλαβών χαπιών και σε διατροφικές διαταραχές. Η μοναδικότητα του ατόμου χάνεται , η αποδοχή του εαυτού γίνεται μια μαρτυρική διαδικασία και πηγή άγχους και ανασφάλειας.
Η προσήλωση στην οθόνη υποβαθμίζει τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις και διασπά τη συγκέντρωση. Πόσο συνηθισμένη πια είναι η εικόνα μιας παρέας σε βραδινή έξοδο που κανείς δεν μιλά με το άλλο, όλοι κοιτούν το κινητό τους και παίρνουν πόζες για τις πολυπόθητες “σέλφι”. Το παράδοξο είναι ότι το άτομο που είναι συνεχώς συνδεδεμένο έχει τη ψευδαίσθηση ότι έχει πολλούς διαδικτυακούς φίλους , στην ουσία όμως βιώνει μοναξιά και απομόνωση. Γίνεται ανίκανο να συνάψει σωστές ανθρώπινες σχέσεις και να ανταλλάξει σκέψεις , βιώματα , συναισθήματα με αυθεντικό τρόπο.
Ότι λάμπει δεν είναι χρυσός
Ο σαγηνευτικός κόσμος του διαδικτύου δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Είναι ένα επικίνδυνο ναρκοπέδιο εξαιτίας των κινδύνων που κρύβει και απαιτεί προσοχή και διάκριση. Αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο της καθημερινότητας, μόνο που χρειάζεται σύνεση και μέτρο στη χρήση του. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πραγματική ζωή βρίσκεται εκεί έξω και μας περιμένει να την ζήσουμε με τα καλά της και τα κακά της. Τίποτα μηχανικό όσο εξελιγμένο και να είναι δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί της. Ας μην την χαραμίζουμε με την εικονική πραγματικότητα της Νέας Δυστοπίας.
